Menkemaborg

Vanuit het dorp Uithuizen gaat het Borgenpad recht op de borg aan met zijn imposante oprijlaan. De ingang wordt geflankeerd door zuilen met daarop vazen. Ze zijn afkomstig van de gesloopte borg Dijksterhuis bij Pieterburen. Ook de leeuwen bij de brug naar de eigenlijke borg komen van Dijksterhuis, zie fotogalerij hieronder. Ze staan hier sinds de restauratie van de Menkemaborg in de jaren 1921-1927. Overigens bestond tussen Menkemaborg en de borg Dijksterhuis sinds 1725 een nauwe band door huwelijk.

 

Menkemaborg is ontstaan vanuit een steenhuis, dat is nog te zien in het achterste deel van de borg, in de keuken. De muren die nu duidelijk de sporen laten zien van de vele ingrepen, nu als authentiek worden ervaren, maar dat bij restauratie bleek dat ze in het verleden van een rode kleur waren voorzien om juist die vele onregelmatigheden in de muur te bedekken.

      tekening: Wikipedia

De linker afbeelding geeft de situatie van het steenhuis weer. In het midden de borg met een u-vormig grondplan. In 1682 is het binnenplein volgebouwd en verdween de toren, die we in Slochteren bij de Fraeylemaborg nog wel kunnen zien. Rond 1700 werd de ingang verplaatst en het dak gewijzigd en zo ontstond het huidige gebouw met de drie dwars geplaatste daken. Achter de nieuwe ingang werd dwars door de drie beuken een nieuwe gang aangelegd, zodat een symmetrisch geheel ontstond.

De Menkemaborg is genoemd naar de familie Menkema. In 1376 komen we een zekere Eppo Menkema tegen als redger te Uithuizen. In 1682 verkoopt Johan Clant van Breede de borg aan Mello Alberda. Deze familie zal gedurende twee eeuwen op de borg wonen. Veldman vertelt dat Mello in 1682 het werk van katholieke priesters in Uithuizen verbied. Opmerkelijk, want het geeft aan dat tot dan, ruim dertig jaar na het begin van de 80 jarige oorlog, priesters in Uithuizen nog hun werk konden doen. Erfgenaam Unico Allard Albeda trouwt in 1701 met Everdina Cornera van Berum. Dit echtpaar laat de ingrijpende verbouwing uitvoeren die leidde tot de huidige, driebeukige vorm van het gebouw. In hun slaapkamer zien we nog glas in lood ramen met de familiewapens met het jaartal 1705.

Gerhard Albeda van Menkema is de laatste borgheer. Zijn erfgenamen, de familie Lewe van Nijenstein, schenken de Menkemaborg en het omringende land aan het Groninger Museum (1921). Zo werd verder verval voorkomen en kon de Menkemaborg in oude luister worden hersteld.